برای سنجش ریسک اعتباری معمولاً شرکت‌ها را بر اساس ریسکی که در قرارداد متوجه بانک می‌کنند مرتب کرده و اصطلاحا رتبه‌بندی می‌کنند. برای اندازه‌گیری ریسک اعتباری، به هر رتبه احتمال نُکولی نسبت می‌دهند.

منظور از رتبه بندی اعتباری چیست؟

رتبه بندی اعتباری مقوله ای است که به وسیله موسسات معتبر ارزیابی کننده با هدف تعیین میزان ریسک برای سرمایه گذاران علاقه مند ارائه می‌شود. به عبارت دیگر، این رتبه بندی به منظور اطمینان سرمایه گذاران به مشارکت در سرمایه گذاری در بانکها و اوراق بهادار صادره توسط شرکتها صورت می‌پذیرد.

از اخذ رتبه بندی اعتباری چه اهدافی دنبال می‌شود؟

متقاضیان سرمایه گذاری در اوراق بهادار باید به ریسک عدم پرداخت سود و یا اصل سرمایه گذاری به عمل آمده از سوی صادرکنندگان اوراق بهادار توجه ویژه ای داشته باشند. در این ارتباط، ریسک سرمایه گذاری در اوراق بهادار با سررسید بلندمدت، بیشتر از ریسک آن در اوراق بهادار با سررسید کوتاه مدت است. برای مثال چنانچه شرکتی به انتشار اوراق قرضه 10 ساله مبادرت کند، سرمایه گذاران نمی‌توانند اطمینان داشته باشند که شرکت مزبور در 10 سال آینده وجود خارجی داشته و مدت¬ها قبل از موعد سررسید پرداخت منحل نشده باشد. از این¬رو ضرورت دارد که سرمایه گذاران پیش از تصمیم گیری نهایی، به پاره ای از اطلاعات و تجزیه و تحلیل¬های اعتباری ارزشمند درباره صادرکنندگان اوراق بهادار دسترسی داشته باشند. انجام این مهم در تمامی بازارها هزینه بر بوده و نیازمند صرف وقت و مهارت‌های حرفه ای و تخصصی ویژه ای است.

به منظور ارزیابی ریسک اعتباری مؤسسات، به دو راهکار اشاره می‌شود:

1- حسن شهرت صادر کننده اوراق بهادار

2- دارا بودن رتبه بندی اعتباری

به¬کارگیری راهکار نخست زمانی صورت می‌پذیرد که سرمایه گذاران از اعتبار و جایگاه مالی صادرکننده اوراق بهادار اطمینان کافی داشته باشند، به نحوی که بتوانند پرداخت اصل و بهره سرمایه در موعد سررسید را قطعی تلقی کنند.

در مورد روش دوم، رتبه بندی‌ های اعتباری، به بررسی های رسمی ای اطلاق می‌شود که احتمال بازپرداخت اصل و فرع سرمایه در سررسیدهای تعیین شده مشخص و معلوم است.

نحوه تحقق رتبه بندی های اعتباری چگونه است؟

به طـورکـلی، رتبه بندی‌ های اعتبـاری توسـط مـؤسسـات تخصـصی و حرفه ای انجام می‌شود. در حـال حـاضـر، اصلی ترین موسسات حرفه ای ارزیابی کننده شامـل سه مـؤسسه به نـام های Standard & Poor's ، Moody's و Fitch می‌باشند. هرچند مؤسسات دیگری نیز در آمریکا و سایر نقاط جهان در این زمینه وجود دارند ولی اعتبار و جایگاه این سه مؤسسه را ندارند.

مؤسساتی خواهان انجام رتبه بندی اعتباری هستند که برای صدور اوراق قرضه، اوراق بازرگانی وغیره برنامه ریزی می‌کنند. اجرای فرآیند رتبه¬بندی اعتباری برای صادرکنندگان اوراق بهادار به این دلیل از اهمــیت شـایان توجهی برخوردار است که امروزه سرمایه گذاران اغلب به سرمایه گذاری بر روی اوراقی که فاقد رتبه اعتباری مورد تائید موسسات معتبر ارزیابی کننده هستند، تمایلی ندارند. در این خصوص، بنا به درخواست متقاضیان، موسسات رتبه بندی کننده، یک برنامه ارزیابی را برای آنان طراحی کرده و به مرحله اجرا در آورده که هدف نهایی آن، تعیین رتبه اعتباری متقاضی است.

در ارزیابی های انجام گرفته، بالاترین رتبه به صورت AAA نشان داده می‌شود. رتبه صادره باید همواره مورد بازنگری قرارگرفته و چنانچه ارزش اعتباری صادرکننده اوراق بهادار بهبود یافته یا تضعیف شود، رتبه شرکت نیز برمبنای آن تغییر می¬کند. کاهش رتبه اعتباری بنگاه¬ها پیامدهایی را به همراه دارد که به اهم آن اشاره می‌شود:

• ارزش اوراق بهادار بنگاه های مزبور کاهش یافته و در نتیجه سرمایه گذاران متضرر خواهند شد.

• در صورت تمایل صادرکنندگان اوراق بهادار به انتشار بیشتر آن، سرمایه گذاران نرخ بهره بالاتری برای جبران ریسک افزایشیافته تقاضا خواهند کرد.

• پیامدهای بعدی کاهش رتبه اعتباری بنگاه ها می‌تواند این باشد که بانکهای اعتبار دهنده در مورد شرایط اعطای تسهیلات اعتباری خود، بازنگری کرده و نرخ بهره بالاتری را تقاضا کنند.

آیا نظارتی بر رتبه بندی های اعتباری وجود دارد ؟

هنگامی که در مورد رتبه بندی ارزش اعتباری یک بنگاه شبهه ای به وجود می‌آید، موسسات ارزیابی کننده، رتبه اعتباری بنگاه مزبور را مورد بازنگری قرار می دهند که در این رابطه، بازنگری صـورت گـرفتــه می توانـد بـه کـاهش رتبه اعتـباری منجـر شود. از اینرو در هنگام وقوع کاهش رتبه اعــتبـاری بنگاه، موسسـات ارزیـابـی کننـده با افزودن عـبارت "دارای مفـاهـیم مـنـفـی" (With Negative Implication) نشان می دهند که رتبه اعتباری بنگاه مذکور درحال بازنگری است.

نحوه انجام رتبه بندی اعتباری چگونه است؟

نحوه رتبه بندی اعتباری که توسط موسسات ارزیابی کننده انجام می‌شود، متفاوتند. به طور کلی، انجام فرآیند رتبه بندی یا رتبه سنجی به¬وسیله موسسات ارزیابی کننده برای موارد زیر در نظر گرفته می‌شوند:

1- بدهی‌های کوتاه مدت (با سررسید یک سال یا کمتر)

2- بدهی‌های بلندمدت (اوراق قرضه و ...)

در این قسمت لازم است به رتبه بندی موسسات معتبر Standards and Poor's ، Moody's و Fitch به شرح زیر اشاره شود:

1- ارزیابی موسسه Standards and Poor's شامل علامت مثبت و منفی بوده که رابطه مستقل میان هر رده رتبه اعتباری را نشان می¬دهد. علامت مثبت نشان دهنده درجات بالاتر و علامت منفی بیانگر درجات پایین تر است. برای مثال رتبه AA- مرتبه پایینتری نسبت به رتبه AA دارد، با وجود این که هر دوی آنها در رده AA قرار دارند.

2- در ارزیابی‌های به عمل آمده از سوی موسسه Moody's از پسوندهای عددی 1، 2، 3 برای بدهی¬های بلندمدت استفاده می¬شود که در این رابطه عدد 1 بهتر از 2 و عدد 2 دارای مرتبه بالاتری نسبت به عدد 3 است. برای مثال، ارزیابی‌های موسسه Moody's با درجاتA1، A2 و A3 معادل درجات A+، A و A- در موسسه Standards and Poor's است.

سایر ملاحظات درباره ارزیابی های بلندمدت و کوتاه مدت:

ï علامت مثبت یا منفی اضافه شده به یک رتبه ارزیابی، مبین ارتباط آن رتبه با طبقات اصلی درجات مربوطه است. به نحوی که علامت مثبت(+) توان بالقوه بالا رفتن رتبه اعتباری و علامت منفی(-) پتانسیل پایین آمدن رتبه مورد نظر را نشان می‌دهند. گفتنی است که این‌گونه پسوندها در ارزیابی¬های بلندمدت به رتبه‌های AAA، و زیرمجموعه CCC و در خصوص ارزیابی‌های کوتاه مدت به استثنای رتبه F1 اضافه نمی‌شوند.

ï دورنمای ارزیابی، نشانگر موقعیتی است که احتمالا در یک فاصله زمانی یک تا دو ساله، وضعیت بنگاه در آن سمت حرکت خواهد کرد. این دورنما می‌تواند به صورت مثبت، منفی و یا ثابت بیان شود.

رتبه بندی اعتبــاری چه مزایــایی دارد؟

انجام رتبه بندی اعتباری در بنگاه‌ها و روشن شدن وضعیتشان از یک سو دستیابی آنان به بازار‌های پولی، سرمایه و فاینانس را تسهیل کرده و در نتیجه افزایش اعتماد سرمایه گذاران را فراهم می‌کند و از طرف دیگر با کاهش اتکای سرمایه گذاران به تضمین‌های بانکی امکان فراهم شدن نقدینگی اضافی را برای شرکت‌ها میسّر می‌سازد، گفتنی است که انجام این فرآیند، مهمترین پیش نیاز لازم برای صدور اوراق قرضه بین المللی به منظور دستیابی به نقدینگی مورد نیاز بنگاه ها از طریق بازارهای مالی بین المللی است. بدیهی است شرکتها با دارا بودن رتبه اعتباری مناسب، از موقعیت و جایگاه بهتری برای دریافت وام های بانکی و پوشش های بیمه‌ای، بدون نیاز به تضمین¬های بانکی و دولتی، برخوردار خواهند بود.

در نتیجه رتبه بندی های اعتباری بر نرخ بهره ای که بنگاه¬ها می‌توانند براساس آن نسبت به انتشار اوراق بهادار اقدام کرده یا قادر به صدور اوراق بهادار باشند، تاثیرگذار خواهد بود. هدف رتبه بندی اعتباری، ارائه رهنمود لازم به سرمایه گذاران درباره توانایی بنگاه ها در ایفای به موقع تعهدات است.

در انجام فرآیند رتبه سنجی چه شاخص‌هایی بیشتر مورد توجه قرار می گیرند؟

به‌طور کلی می‌توان گفت اهم مواردی که در انــجام فـرآیند مورد توجه و بررسی موسسات ارزیابی کننده قرار می‌گیرند عبارتند از استراتژی شرکت،استراتژی محصول، ساختار سازمانی، عملکرد شرکت، چشم انداز و آینده صنعت، استراتژی‌های مالی، امکان سودآوری شرکت، توانایی ایجاد گردش نقدینگی، ساختار سرمایه ای، انعطافپذیری مالی، مدیریت ریسک و جایگاه رقابتی.

کلیدواژه ها: رتبه بندی شرکت، ثبت شرکت ، ثبت شرکت ها ، ثبت شرکت در کرج ، ثبت شرکت مختلط غیر سهامی ،  اسم شرکت مختلط غیر سهامی، ثبت شرکت ،  حسابرسی ، تقسیم سود رتبه بندی ، طرح اصلاحی آیین نامه ،ثبت شرکتها ، ثبت شرکت ، ثبت شرکت ها، ثبت شرکتها ، ثبت شرکت در کرج ، ثبت ، امور ثبت، ثبت شرکت ، رتبه بندی ، رتبه بندی شرکت ها ،شرکت ثبت فاضلی, ثبت شرکت, ثبت علامت تجاری, رتبه شرکت , کارت بازرگانی, ثبت شرکت ها، ثبت شرکت ها، ،ثبت شرکت, ثبت شرکت ها در کرج , ثبت شرکتها, روش معافیت مالی ,تامین نیروی مهندسی, روش معافیت مالی، ثبت شرکت در کرج , تامین نیروی مهندسی ، ثبت شرکت ها ، ثبت علامت تجاری ، ثبت شرکت ، علامت تجاری ، اساسنامه شرکت ها ، اساسنامه شرکتها ، اساسنامه ی شرکت ها ، اساسنامه شرکت ها،  ثبت علامت تجاری,  ثبت شرکت  ، ثبت شرکتها ، ثبت شرکت ، ثبت شرکت ها، ثبت شرکت در کرج ، ثبت ، امور ثبت، ثبت شرکت ، ثبت شرکت ها در کرج ، رتبه بندی  ، رتبه بندی ، رتبه بندی شرکت ها , ثبت شرکت, ثبت علامت تجاری, علامت تجاری ، نشان تجاری ، برند ، ثبت لوگو ، ثبت علامت و تمدید ثبت، مشاوره حقوقی و ثبتی ، تدوین طرح توجیهی ، ثبت شرکت